Ánh nắng mặt trời có thể gây ra nhiều bệnh về mắt như đục thủy tinh thể, thoái hóa điểm vàng..

Rất nhiều người có thói quen bảo vệ da khi ra nắng bằng cách bôi kem chống nắng, mặc áo chống nắng, cầm ô che… Tuy nhiên, không phải ai cũng bảo vệ mắt đúng cách khi đi ra nắng. Cần phải hiểu rõ về những tác hại của ánh nắng mặt trời gây ra khiến mắt mắc nhiều bệnh khó chữa, có thể ảnh hưởng đến thị lực giúp ý thức chăm sóc mắt được tốt hơn.

Xem thêm: Những sai lầm trong cách chăm sóc mắt

Tác hại của ánh nắng mặt trời đến mắt

Theo Hiệp hội mắt của Mỹ, những tia cực tím (UV) từ ánh nắng mặt trời không những gây hại cho da mà chúng còn là nguyên nhân gây ra các vấn đề về mắt. Chúng có thể gây ra hiện tượng mù màu, mắt đỏ, chảy nước mắt, hoặc nặng hơn có thể gây mù mắt.

Mắt có thể bị ảnh hưởng ngay lập tức hoặc về lâu dài sau khi hấp thụ tia cực tím có trong ánh nắng mặt trời. Nhiều bộ phận của mắt chịu ảnh hưởng của tia cực tím như mi mắt, kết mạc (phần lòng trắng của mắt), giác mạc (phần lòng đen phía trước), thủy tinh thể (nhân mắt) và võng mạc (bộ phận ở mắt trong có tác dụng giống như phim ảnh để tiếp nhận hình ảnh mà ta nhìn thấy).

Ở mi mắt, ánh nắng có thể gây nên một số loại u mi, đặc biệt là ung thư mi như ung thư biểu mô tế bào đáy, ung thư biểu mô tế bào vảy và u hắc tố ác tính.

Đối với kết mạc, giác mạc sự tiếp xúc với tia cực tím có cường độ quá mạnh có thể gây bỏng giác mạc với các triệu chứng như cộm, khó chịu, đỏ mắt, chói mắt, chảy nước mắt và tình trạng này thường sẽ đỡ đi sau 48 giờ.

Về lâu dài, tia cực tím có thể gây nên mộng hoặc “hạt vàng” ở kết mạc. Dần dần, mộng phát triển vào giác mạc và gây ảnh hưởng đến thị lực. “Hạt vàng” là những đám nhỏ màu vàng ở kết mạc và thường không ảnh hưởng tới thị lực.

Đục thủy tinh thể do nhiều nguyên nhân khác nhau, thường gặp ở người cao tuổi, dẫn đến mù lòa nhất là ở những nước thiếu khả năng, phương tiện cho phẫu thuật lấy thủy tinh thể đục và thay thủy tinh thể nhân tạo.

Có 3 loại đục thủy tinh thể cơ bản: đục vỏ, đục nhân và đục bao sau. Nhiều nghiên cứu dịch tễ đã cho thấy sự tiếp xúc với ánh nắng kéo dài dần dần gây nên tình trạng đục vỏ thủy tinh thể.

Khi nhìn lâu hoặc trực tiếp vào mặt trời nhất là vào khoảng thời gian giữa trưa, có thể gây nên tình trạng bỏng võng mạc (viêm võng mạc do ánh nắng). Tình trạng này cũng thường thấy sau khi xem nhật thực mà không dùng kính bảo vệ mắt.

Ngoài ra, bệnh thoái hóa hoàng điểm ở người cao tuổi – một nguyên nhân gây mù lòa hay gặp nhất ở các nước phát triển – cũng được cho là có liên quan đến quá trình tiếp xúc lâu dài với ánh nắng (hoàng điểm nằm ở trung tâm võng mạc và là nơi giúp cho chúng ta có được màu sắc và hình ảnh của các đồ vật một cách rõ nét nhất).

Lượng tia UV phụ thuộc vào đâu?

Thời gian trong ngày: Tia UV mạnh nhất vào buổi trưa (khi mặt trời mọc cao nhất trên bầu trời) và yếu hơn vào buổi sáng sớm và chiều tối.

Mùa: Tia UV mạnh nhất vào mùa hè (tháng 5-8), yếu hơn vào mùa xuân, thu và yếu nhất vào mùa đông.

Lượng mây che phủ: Đám mây dày chắn tia UV. Khi mây mỏng dễ dàng để phần lớn tia UV đi qua. Mây càng sậm màu, thì UV càng ít. Cẩn thận khi ở dưới đám mây mỏng – tuy các đám mây mỏng không gây ra cảm giác nóng, nhưng chúng ta vẫn bị cháy nắng vì chúng không chặn được tia UV.

Bề mặt bạn đang đứng: Bạn hấp thụ nhiều tia UV trên cát, nước hoặc bê tông, do những bề mặt này phản xạ tia nắng mặt trời lên da bạn, như một tấm gương. Bề mặt càng sáng thì càng nhiều tia UV bị phản xạ lại càng nhiều .

Độ cao: Bạn hấp thụ nhiều UV khi bạn ở trên núi hơn ở độ cao thấp hơn, do không khí trong và mỏng hơn.

Bạn ở dưới ánh nắng mặt trời bao lâu: Bạn càng ở ngoài nắng lâu, bạn càng hấp thụ nhiều tia UV…

Các bệnh về mắt phổ biến khi tiếp xúc với ánh nắng mặt trời

Trẻ nhỏ và thanh thiếu niên có nguy cơ bị các vấn đề về mắt hơn người lớn, bởi xu hướng hoạt động của thanh thiếu niên khác so với người lớn. Chúng có nhiều hoạt động bên ngoài hơn trong nhà.

Vào những lúc đó, thủy tinh thể của đôi mắt tiếp xúc với ánh nắng mặt trời, tạo cơ hội cho tia cực tím có thể lọt vào tròng mắt.

Khi tiếp xúc với ánh nắng mặt trời, giác mạc hấp thu hầu hết các bức xạ UV gây nên các hiện tượng đục thủy tinh thể hay thoái hóa hoàng điểm, viêm giác mạc, hạt kết giác mạc, mộng thịt…

Đục thủy tinh thể

chi phí mổ đục thủy tinh thể

Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới. Chỉ số UV an toàn khi nằm trong ngưỡng từ 0-2. Từ mức 3, tia UV đã bắt đầu có những ảnh hưởng đến cơ thể. Trong khi đó, chỉ số UV ở nhiều thành phố Việt Nam hiện nay đều vượt ngưỡng an toàn – ở mức cao và rất cao.

Hội đồng Thị lực Mỹ nhấn mạnh, tia UV có thể làm hại mắt chỉ sau 15 phút tiếp xúc. Nếu để mắt phơi nhiễm lâu dưới ánh nắng mặt trời có chỉ số UV cao, tia UVB tấn công có thể gây bỏng giác mạc. Dẫn tới đau đớn và mất thị lực tạm thời, đôi khi kéo dài đến 48 giờ.

Cùng lúc đó, tia UVA với lượng bức xạ cực tím cao có thể đi xuyên qua giác mạc. Tấn công thủy tinh thể làm biến đổi cấu trúc và tỷ lệ thành phần protein của thể thủy tinh. Làm cho cấu trúc này trở nên mờ đục. Thống kê của WHO cho thấy, có khoảng 20% ca mù vì đục thủy tinh thể trên thế giới. Mà nguyên nhân từ việc tiếp xúc thường xuyên với tia UV.

Ở giai đoạn sớm, đục thủy tinh thể chưa có các dấu hiệu cụ thể. Có là nhìn mờ đi. Bệnh chỉ được phát hiện khi khám tại các chuyên khoa mắt.

Khi đục thủy tinh thể bước vào giai đoạn nặng. Bệnh nhân sẽ xuất hiện nhiều triệu chứng rõ rệt hơn: thị lực giảm trầm trọng, nhìn xa kém, lóa mắt khi nhìn phải ánh sáng cường độ mạnh, nhìn màu không chuẩn… để lâu thì có nguy cơ dẫn đến mù lòa.

Viêm giác mạc

Viêm giác mạc mắt gồm viêm loét giác mạc (viêm nông) và viêm giác mạc nhu mô (viêm giác mạc mắt sâu) là những tổn thương của giác mạc do nhiều nguyên nhân gây ra như: chấn thương gây rách, xước giác mạc, dị vật tác động (lông xiêu, lông quặm, sạn vôi…), ảnh hưởng của tia UV khi tiếp xúc trong thời gian dài với ánh nắng mặt trời, mở đường cho vi sinh vật xâm nhập vào tổ chức giác mạc, gây tổn thương hoại tử tổ chức, dẫn đến viêm giác mạc mắt.

Phỏng võng mạc

Các tia sáng mạnh có thể vào sâu hơn trong mắt, gây tổn thương cho võng mạc. Võng mạc là một lớp thần kinh nhạy cảm với ánh sáng. Nếu lớp này bị phỏng, nhất là vùng trung tâm mắt (hoàng điểm) thì mắt sẽ nhìn mờ, không phục hồi được.

Thoái hóa hoàng điểm

triệu chứng thoái hóa điểm vàng
Mất thị lực trung tâm, tầm nhìn méo mó là những triệu chứng bệnh thoái hóa điểm vàng

Thoái hóa hoàng điểm có liên quan đến tuổi già, và trong quá trình lão hóa gây tổn thương cho hoàng điểm. Ở những nước Âu Mỹ, tỷ lệ này khoảng 20-30% cho những người trên 60 tuổi. Nếu tuổi càng lớn, tỷ lệ này càng cao. Khi ra nắng nhiều, các tia độc hại sẽ gây tổn thương hệ thần kinh ở vùng hoàng điểm, mắt sẽ bị mờ, nhìn hình ảnh méo mó.

Mộng thịt

Mộng thịt là một bệnh mắt lành tính do thoái hóa kết mạc và tăng sản mô sợi mạch máu dưới kết mạc xâm lấn vào giác mạc. Tỷ lệ người bệnh mộng thịt ở Việt Nam khoảng hơn 5%.

Bệnh thường gặp ở người các nước nhiệt đới, cận nhiệt đới, môi trường có nhiều gió, bụi, ánh sáng mặt trời. Người từ 20 đến 50 tuổi, làm việc ngoài trời, tiếp xúc nhiều với tia tử ngoại như nông dân, ngư dân có nguy cơ mắc bệnh, phổ biến ở nam hơn nữ. Bệnh còn liên quan yếu tố di truyền, viêm nhiễm mạn tính ở mắt…

Một số biện pháp bảo vệ mắt khi tiếp xúc với ánh nắng mặt trời

Sử dụng mũ rộng vành và kính râm thường xuyên bởi tia tử ngoại có quanh năm chứ không phải chỉ có vào mùa hè.

Bảo vệ mắt ngay cả khi trời râm hoặc nhiều mây: Tia xạ trong ánh sáng mặt trời có thể xuyên qua mây mù, gây hại cho chúng ta quanh năm chứ không phải chỉ riêng ngày hè nắng.

Xem nhật thực bằng kính đen hoặc xem qua chậu nước, tuyệt đối không xem bằng mắt thường.

Sử dụng kính râm chuyên dụng ngăn tia UV. Nên mua loại kính có gọng to và sát phía bên để ngăn được những tia sáng đến từ phía bên. Những người mang kính tiếp xúc cũng phải chọn kính tiếp xúc chống tia UV nếu muốn ra ngoài nắng.

Xem thêm: Cách chọn kính râm bảo vệ mắt khỏi tác hại tia UV

Cảnh giác với tia UV đậm độ cao: Ở một số khung giờ nhất định trong ngày, bức xạ UV ở mức cao nhất và gây ra nhiều tác hại đối với da. Hạn chế ra ngoài vào khoảng thời gian từ 10-16h vì đây là thời gian tia UV hoạt động cao điểm nhất.

Vào những ngày nắng oi ả, tránh ra ngoài vào những giờ nắng nóng cao điểm, nhất là từ 12h đến 15h chiều vì đây là thời điểm tia cực tím hoạt động mạnh nhất. Không nên nhìn lên trời bằng mắt trần ngay cả khi trời có mây vì mây không ngăn được tia cực tím.

Dùng thuốc nhỏ mắt chứa các vitamin, acid amin để phòng ngừa các bệnh về mắt do các tia sáng. Cung cấp dinh dưỡng cho mắt theo một chế độ ăn uống hợp lý, khoa học như ăn nhiều rau quả để có thêm nhiều vitamin A, C, E và các chất chống phân tử tự do như kẽm, selenium…

Thường xuyên khám định kỳ tại các bệnh viện mắt chuyên khoa để sớm phát hiện các bệnh về mắt, qua đó chữa trị kịp thời.

1 COMMENT

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here