Bệnh mắt do tuyến giáp là các tổn thương ở mắt liên quan đến các bệnh tuyến giáp, nhất là basedow – bệnh tăng chức năng tuyến giáp do rối loạn tuyến giáp.

Nhiều khi bệnh mắt tuyến giáp là nhân tố làm bệnh basedow trầm trọng thêm và ngược lại, có trường hợp các thuốc điều trị bệnh tuyến giáp lại là nguyên nhân thúc đẩy bệnh mắt này phát triển nhanh hơn.

Dấu hiệu của bệnh mắt do tuyến giáp

dấu hiệu bệnh mắt do tuyến giáp

Dấu hiệu thường thấy của bệnh mắt do tuyến giáp là do hiện tượng viêm, phù các mô quanh mắt đã đẩy nhãn cầu ra phía trước, gây lồi mắt. Phù  nề cũng lan tràn và khu trú ở các mô quanh hốc mắt, nhất là ở mí mắt làm cho hai mí không khép kín lại được.

Giác mạc do không được mí mắc che kín để bảo vệ nên dễ bị viêm, loét, thậm chí thủng (do bụi, dị vật hoặc nhiễm khuẩn). Các cơ vận động nhãn cầu cũng bị phì đại (do viêm, phù nề) khiến chuyển động của nhãn cầu bị hạn chế.

Ở các bệnh mắt – tuyến giáp nặng (thường gọi là ác tính) thần kinh thị giác vừa bị hiện tượng viêm và phù nề chèn ép, vừa bị nhãn cầu kéo căng ra phía trước, nên bị tổn thương, thị lực bị giảm sút nhanh, có trường hợp bị mù hẳn.

Triệu chứng bệnh mắt do tuyến giáp

Bệnh nhân bị mắc bệnh mắt do tuyến giáp sẽ có một số triệu chứng như:

  • Cổ sưng do tuyến giáp to, bướu giáp.
  • Đổ mồ hôi, nóng bức.
  • Thèm ăn, ăn nhiều nhưng lại giảm cân.
  • Tay chân thường run.
  • Tim đập nhanh.
  • Mệt mỏi, lo âu, bồn chồn…

Nguyên nhân dẫn đến bệnh mắt do tuyến giáp

nguyên nhân bệnh mắt do tuyến giáp

Bệnh nhân dễ bị các bệnh về mắt liên quan đến tuyến giáp nếu:

  • Đã bị bệnh basedow: Trên 90% các trường hợp bệnh basedow kết hợp với bệnh mắt – tuyến giáp.
  • Đã có từ trước cơ địa di truyền: Thường bệnh nhân basedow dễ bị biến chứng về mắt (lồi nhãn cầu, hở mí mắt…) ở những người đã có cơ địa di truyền.
  • Bị các nhân tố bên ngoài tác động: Các nhà nghiên cứu thường chú ý đến tác động của các stress, các chấn thương…Nhân tố này gây ra các tổn thương ban đầu ở tuyến giáp và khởi động hiện tượng rối loạn miễn dịch ở cả tuyến giáp và mắt.
  • Thuốc điều trị basedow có thể là nguyên nhân làm xuất hiện các đợt phát triển của bệnh mắt tuyến giáp, iot 131 dùng trong điều trị bệnh mắt nặng thêm.

Các giai đoạn phát triển của bệnh mắt do tuyến giáp

  • Giai đoạn 1: Dấu hiệu mí mắt co lại khiến hai mí mắt không khép lại được.
  • Giai đoạn 2: Thêm hiện tượng phù nề ở hai mí mắt không khép kín lại được và các mô mềm ở quanh nhãn cầu.
  • Giai đoạn 3: Có thêm dấu hiệu lồi nhãn cầu. Độ lồi ngày càng tăng.
  • Giai đoạn 4: Các cơ vận động nhãn cầu bị tổn thương (phù nề, phì đại) khiến độ di động của nhãn cầu trong hốc mắt bị hạn chế dần cho tới khi mất hẳn.
  • Giai đoạn 5: Giác mạc bị tổn thương, từ mức độ nhẹ là viềm giác mạc đến loét giác mạc hoặc thủng giác mạc.
  • Giai đoạn 6: Giảm thị lực từ 7/10 xuống 3/10, có thể giảm tới 1/10 hoặc mù hẳn.

Diễn biến của bệnh trong thời gian dài hay ngắn không thể đoán trước được. Các quá trình viêm đột ngột mất hẳn trong khi các tổn thương khác vẫn còn nguyên.

Biến chứng của bệnh tuyến giáp

biến chứng bệnh mắt do tuyến giáp

Bệnh tuyến giáp thường có một số biến chứng như mất thị lực do thị giác bị chèn ép bởi các mô xung quanh mắt. Tình trạng này có thể gây sưng mắt, lồi mắt, khiến giác mạc bị ảnh hưởng.

Lồi mắt do bướu cổ là điều không hiếm gặp. Khi bị bướu cổ, người bệnh không nên chủ quan với các bệnh liên quan đến mắt để không ảnh hưởng đến thẩm mỹ cũng như thị lực.

Tổn thương mắt do tuyến giáp

Khi bị bệnh tuyến giáp, đôi mắt của bệnh nhân có thể gặp một số biến chứng như:

  • Lồi mắt: Phù nề và tăng sinh của các tổ chức trong hốc mắt nên nhãn cầu bị đẩy nhô ra phía trước. Lồi mắt làm cho mi không khép được, dẫn tới biến chứng viêm loét giác mạc, có trường hợp phải khoét bỏ mắt.
  • Co rút mi: Dấu hiệu nhìn thấy rõ ở mi trên. Mi co rút càng khiến có cảm giác bệnh nhân lồi mắt nặng hơn. Co rút mi cùng với lồi mắt gây hở mi, lộ giác mạc khiến người bệnh cảm giác mắt cộm, khô mắt, chảy nước mắt và sợ ánh sáng.
  • Song thị hoặc lác: Bệnh tuyến giáp khiến cơ vận nhãn bị viêm, phù nề, phì đại và dần xơ hóa với mức độ khác nhau.
  • Giảm thị lực: Bệnh khiến các cơ vận nhãn bị phì đại chèn ép dây thần kinh thị giác ở đoạn đỉnh hốc mắt và gây giảm thị lực. Giảm thị lực còn có thể do tăng nhãn áp lâu ngày.

Điều trị bệnh mắt do tuyến giáp

Bệnh mắt do tuyến giáp thường dao động trong vòng 1-2 năm đầu. Sau khoảng thời gian này, bệnh có xu hướng ổn định. Các liệu pháp y tế (ức chế miễn dịch và xạ trị) có hiệu quả hơn trong giai đoạn tích cực/hoạt động của bệnh.

Phẫu thuật thường dành cho bệnh nhân trong giai đoạn bệnh không hoạt động. Quan trọng là cần được khám và điều trị bệnh tuyến giáp tiềm ẩn trong suốt thời gian này.

Mặc dù bệnh mắt do tuyến giáp có xu hướng cải thiện nếu hormone tuyến giáp được kiểm soát tốt, nhưng luôn luôn có trường hợp ngoại lệ, vì vậy bạn nên tư vấn với bác sĩ nhãn khoa.

Đối với trường hợp nhẹ, mục tiêu điều trị là giúp bệnh nhân có thể đợi đến lúc các quá trình viêm tự mất đi mà không xảy ra một biến chứng nào, hoặc tốt hơn là bệnh được cải thiện một phần.

Bệnh nhân ở trường hợp này thường được chỉ định dùng thuốc corticoid, chỉ nên dùng các thuốc nhỏ mắt chống viêm, kháng khuẩn thông thường, theo chỉ định của bác sĩ nhãn khoa.

Điều mà bệnh nhân cần chú ý là đi khám mắt định kỳ, thường xuyên tự theo dõi bệnh, khi có dấu hiệu nghi ngờ sẽ cần báo lại với bác sĩ để kịp thời điều trị bằng các biện pháp mạnh hơn.

điều trị bệnh mắt do tuyến giáp

Cụ thể: theo dõi thị lực có giảm không, mức độ phù nề của mí mắt, độ lồi của nhãn cầu, có bị chảy nước mắt hay khô mắt… Cần chú ý đến các dấu hiệu chủ quan như sợ ánh sáng, đau ở phía sau nhãn cầu, cảm giác như có sạn ở mắt…

Để trị liệu cục bộ, nước mắt giả và chất bôi trơn sẽ giúp bảo vệ bề mặt của mắt khỏi bị khô. Nằm ngủ trên gối cao giúp làm giảm sưng quanh vùng mắt. Song thị có thể làm ảnh hưởng đến tầm nhìn thẳng và khi nhìn xuống (như khi đọc). Các loại kính đặc biệt gọi là lăng kính có thể làm giảm tình trạng này.

Để ức chế miễn dịch, bác sĩ sẽ tư vấn cho bạn về phương pháp điều trị này. Steroid được sử dụng trong một vài trường hợp. Steroid dạng uống có thể gây ra nhiều tác dụng phụ nếu sử dụng trong thời gian dài. Bao gồm tăng cân, các triệu chứng đau và xuất huyết dạ dày, bệnh tiểu đường và cao huyết áp tiến triển nặng và giảm sức đề kháng.

Nếu có thể, steroid dạng tiêm đường tĩnh mạch sẽ được sử dụng. Steroid cũng có thể được kết hợp với các thuốc ức chế miễn dịch khác.

Bên cạnh đó, bệnh nhân cần bỏ ngay hút thuốc lá, ban ngày luôn đeo kính, ban đêm băng kín mắt để bảo vệ giác mạc, kê cao đầu khi nằm ngủ.

Với những trường hợp bệnh nặng, cần được điều trị sớm bằng nhiều biện pháp như nội khoa, chiếu xạ, phẫu thuật.

Chiếu xạ là một cách hiệu quả giúp giảm sưng các mô xung quanh mắt và làm giảm chèn ép lên các dây thần kinh thị giác. Liều điều trị được sử dụng thường là thấp và không gây ra các tác dụng phụ đáng kể.

Nếu thị giác bị ảnh hưởng, phẫu thuật trên mí mắt hoặc ổ mắt cần tiến hành sớm. Còn lại, phẫu thuật thường chỉ được áp dụng trong trường hợp bệnh không hoạt động.

Phẫu thuật phục hồi chức năng thường được tiến hành cùng với phẫu thuật giải nén ổ mắt để làm giảm lồi mắt, tiếp đến là phẫu thuật mí mắt và lác mắt để loại bỏ chứng song thị (nhìn đôi) và tình trạng lộ mắt.

Sau khi khỏi, các bệnh mắt do tuyến giáp còn để lại một số di chứng như lác mắt, lồi nhãn cầu, các mí mắt lệch hoặc không khép chặt được. Bác sĩ tại bệnh viện mắt chuyên khoa sẽ sử dụng giải pháp phẫu thuật thẩm mỹ để chữa các di chứng này

Tài liệu tham khảo

  1. http://www.btf-thyroid.org/information/leaflets/36-thyroid-eye-disease-guide
  2. http://www.dennislim.com.sg/thyroid-surgery.php?keyword_k=thyroid&gclid=Cj0KCQiA7IDiBRCLARIsABIPohi0US6KpRWa58Ub9NkAUf1hw0G6TUjjUHWzJ7MCz9CEwMynZkxvBE4aArW2EALw_wcB
  3. https://www.umkelloggeye.org/conditions-treatments/thyroid-eye-disease
  4. https://www.verywellhealth.com/thyroid-eye-disease-overview-3231789
  5. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3729509/

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here