Đục thủy tinh thể là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến mù loà tại Việt Nam với 680.000 người (chiếm tỷ lệ 70,7% tổng số người mù), mỗi năm số người mắc khoảng 77.000, do vậy việc điều trị là rất cần thiết. Bệnh nhân khi mắc bệnh đục thuỷ tinh thể nếu được phẫu thuật phaco sẽ được mù loà.

Giải phẫu

Thuỷ tinh thể là một thấu kính hội tụ trong suốt không có mạch máu, nằm sau mống mắt và đồng tử. Đường kính từ 8 đến 10mm, chiều dầy 4,5mm. Công suất hội tụ 20 đi ốp. Với chức năng điều tiết để hình ảnh bên ngoài khi đi qua thuỷ tinh thể nằm đúng trên võng mạc và ta có thể nhận biết được.

Thủy tinh thể nằm giữa dịch kính ở phía sau, và thuỷ dịch ở phía trước. Có hệ thống các dây chằng Zinn đi từ nếp thể mi đến xích đạo của thủy tinh thể rộng mỗi bên 1mm, có khả năng đàn hồi. Dây Zinn có nhiệm vụ giữ thủy tinh thể và dưới tác động của cơ thể mi thủy tinh thể có khả năng điều tiết.

phẫu thuật phaco

Nguyên nhân của đục thuỷ tinh thể

Theo các chuyên gia tại allaboutvision có nhiều nguyên nhân gây nên đục thủy tinh thể như:

– Tuổi già

phẫu thuật phaco
Đục thể thuỷ tinh tuổi già

– Đục do chấn thương (xảy ra sau khi có vết thương xuyên nhãn cầu, chấn thương đụng đập…).

phẫu thuật đục thủy tinh thể
Hình ảnh đục thể thuỷ tinh sau chấn thương

– Đục thủy tinh thể bệnh lý

+Sau viêm màng bồ đào

phẫu thuật đục thủy tinh thể
Hình ảnh đục thể thuỷ tinh sau viêm màng bồ đào

+ Đái đường

+Tăng Galactose trong máu

+ Bệnh Fabry

+Do sử dụng thuốc: Steroid, Chlopromazine, Amiodarone…

+Liên quan đến một số bệnh khác (cận thị nặng, glocom…)

Hình ảnh đục thuỷ tinh thể sau glocom

-Đục thủy tinh thể bẩm sinh 

phẫu thuật phaco
Hình ảnh đục thể thuỷ tinh bẩm sinh

+ Di truyền: 1/3 trường hợp đục thủy tinh thể bẩm sinh có liên quan đến di truyền toàn thân, thường mang tính trạng trội.

+Đục do Rubella: Chiếm 15% trong tổng số đục thủy tinh thể bẩm sinh. Mẹ bị nhiễm virus rubella trong 6 tuần đầu khi mang thai thì con sinh ra dễ bị đục thủy tinh thể bẩm sinh.

+Liên quan đến 1 số bệnh lý: Rối loạn võng mạc di truyền: bệnh thoái hoá sắc tố võng mạc, bệnh Leber, bệnh Wagner, Sticker.

Phân loại đục thủy tinh thể

 Phân loại theo độ chín:

– Đục bắt đầu.

– Đục tiến triển

– Đục gần hoàn toàn

– Đục hoàn toàn

– Đục thủy tinh thể căng phồng tăng nhãn áp: Do thủy tinh thể đục trương gây bít tắc đồng tử, dẫn đến tắc nghẽn góc tiền phòng làm tăng nhãn áp.

– Đục quá chín: nhân trắng nhỏ lại, bao có những nếp nhăn nhỏ

– Đục Morganian: Toàn bộ lớp vỏ tiêu thành nước, bao còn nguyên, nhân cứng đục rơi xuống phía dưới bao.

Đục Morganian

Phân loại theo tuổi:

– Đục thủy tinh thể bẩm sinh

– Đục thủy tinh thể trẻ em

– Đục thủy tinh thể tuổi già

Chỉ định phẫu thuật

– Thị lực: Tuỳ theo điều kiện cơ sở y tế trang thiết bị và trình độ phẫu thuật viên, phương pháp phẫu thuật và yêu cầu của bệnh nhân muốn được phẫu thuật. Ví dụ nếu phẫu thuật phaco có thể thị lực < 2/10

– Điều trị: ví dụ đục thủy tinh thể căng phồng nhãn áp.

–  Yêu cầu thẩm mỹ.

Chuẩn bị bệnh nhân

-Bệnh nhân được làm các xét nghiệm cơ bản như: Xét nghiệm công thức máu, máu đông – máu chảy; Sinh hoá máu (Đường, ure, canxi; HIV, HbsAg); Phân tích nước tiểu toàn phần; khám nội khoa; XQ tim phổi (nếu cần thiết); Siêu âm (đo trục nhãn cầu, tình trạng dịch kính võng mạc). Nuôi cấy vi khuẩn đối với mắt độc nhất.

– Bác sĩ khám mắt (bán phần trước và sau), kiểm tra thị lực, nhãn áp, lệ đạo, huyết áp.

– Bệnh nhân nên được tra thuốc kháng sinh 1 ngày trước mổ (tra 3 lần/ngày).

– Tra thuốc giãn đồng tử và gây tê tại chỗ trước mổ 

Phẫu thuật Phaco

Phẫu thuật Phaco được thực hiện ở các trung tâm chuyên khoa mắt có máy Phaco. Phương pháp phẫu thuật này đem lại thị lực tốt và phục hồi nhanh sau mổ cho bệnh nhân. Tuy nhiên, để thực hiện được kỹ thuật này đòi hỏi phẫu thuật viên phải có kinh nghiệm.

Các bước phẫu thuật sẽ như sau:

– Rạch giác mạc tạo đường hầm khoảng 2mm.

– Mở đường rạch phụ khoảng 75 – 85 độ so với đường rạch chính

– Bơm chất nhầy vào tiền phòng

– Mở bao trước bằng kim hoặc panh, xé bao vòng tròn liên tục đường kính 5 – 5,5 mm

phẫu thuật phaco
Xé bao trước thể thuỷ tinh

– Bơm tách nước nhân và bao.

– Dùng đầu phaco tán và hút nhân, gồm các phương pháp chính sau:

+ Divide and conquer: Dùng đầu phaco tạo rãnh ở giữa nhân đủ độ sâu bằng khoảng 80% chiều dầy của nhân, chia nhân ra thành 4 mảnh. Sau đó đầu phaco sẽ tán từng mảnh và hút hết nhân.

phẫu thuật đục thủy tinh thể
Phương pháp Divide and conquer

+ Stop and chop: Dùng đầu phaco tạo rãnh và bẻ làm 2 phần. Đầu phaco trong lòng rãnh tạo nên sự bít tắc. Dùng chopper chẻ nhân theo hướng dọc về phía đầu phaco tip. Lặp lại thì bẻ nhân và hút bằng máy phaco.

Phương pháp Stop & Chop

+ Phaco-chop: Dùng đầu phaco đâm xuyên vào trong tạo bít tắc, dùng chopper bẻ nhân thành mảnh nhỏ. Sau đó tán hút nhân tại trung tâm diện đồng tử.

Phương pháp Phaco-chop

– Rửa hút sạch chất nhân còn sót

phaco
Rửa hút chất nhân

– Bơm chất nhầy và đặt thủy tinh thể nhân tạo mềm vào bao thủy tinh thể

Đặt thể thuỷ tinh nhân tạo mềm

– Rửa hút chất nhầy

– Bơm nước phù mép mổ để vết mổ kín và tiêm thuốc kháng sinh, corticoid cạnh nhãn cầu.

Sau mổ không phải khâu, thị lực bệnh nhân đạt tối ưu, ít gây loạn thị, khả năng thị lực phục hồi nhanh và tốt hơn so với các phẫu thuật khác. Đặc biệt, theo các bác sĩ tại bệnh viện mắt, phương pháp này ít biến chứng, thời gian phẫu thuật rút ngắn đối với phẫu thuật viên có kinh nghiệm.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here