Đục thể thủy tinh và thoái hóa hoàng điểm là hai căn bệnh hay gặp ở người cao tuổi. Tại phòng khám của Bệnh viện mắt Sài Gòn – Hà Nội, có nhiều bệnh nhân thắc mắc về hai căn bệnh này, rằng tại sao tôi nhìn mờ, bác sĩ bảo bị đục thể thủy tinh, người khác cũng nhìn mờ, bác sĩ lại bảo thoái hóa hoàng điểm…

Định nghĩa chung về đục thể thủy tinh và thoái hóa hoàng điểm

Đục thể thuỷ tinh là tình trạng mờ đục của thể thuỷ tinh do các nguyên nhân khác nhau gây ra. Đây là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến mù loà ở các nước đang phát triển. Tuy nhiêu nếu được phẫu thuật thay thuỷ tinh thể nhân tạo bệnh nhân vẫn có khả năng phục hồi được thị lực. Hoàng điểm (điểm vàng) nằm ở vùng trung tâm võng mạc. Khi bị thoái hóa hoàng điểm, người bệnh có biểu hiện: có ám điểm ở vùng trung tâm (có thể thấy điểm mờ ở vùng trung tâm rồi rộng ra và tối hơn), hình ảnh nhìn thấy thường méo mó (không như vật thật); khó khăn trong nhìn gần, đọc; tăng nhạy cảm với ánh sáng.

Đa số người bệnh bỏ qua các biểu hiện đầu tiên như mô tả ở trên, không biết mình có bệnh. Đến giai đoạn sau mới thấy mờ như có “ruồi bay trước mắt” thì đã muộn. Thoái hóa hoàng điểm có dạng khô gọi là cườm khô (chiếm khoảng 90%), và dạng ướt gọi là cườm ướt (chỉ khoảng 10%) nhưng lại là nguyên nhân của 90% tình trạng mất thị lực nặng. Nguyên nhân gây thoái hóa hoàng điểm chủ yếu do tuổi già. Ngoài ra, còn có thể do tăng huyết áp, tiểu đường, bệnh tim mạch, hút thuốc lá, dinh dưỡng kém (ăn không đủ zeaxanthin, lutein).

Sự khác nhau giữa cấu trúc giải phẫu và bệnh

Trước hết thể thủy tinh và hoàng điểm là hai cấu thành giải phẫu hoàn toàn khác nhau của con mắt. Chức năng của chúng cũng rất khác biệt.

Thể thủy tinh nằm ở phía trước của nhãn cầu, có vai trò như một thấu kính hội tụ. Các tia sáng đi vào bên trong con mắt lần lượt sẽ được giác mạc, sau đó là thể thủy tinh hội tụ lại để chuyển đến phần sau cùng của nhãn cầu là võng mạc. Nếu ví con mắt như một máy ảnh thì có thể nói giác mạc, thể thủy tinh như các thành phần của ống kính máy ảnh vậy.

Võng mạc là thành phần ở phía sau nhất của nhãn cầu. Chức năng của nó giống như phim ảnh vậy. Võng mạc trung tâm, trong đó có hoàng điểm là phần quan trọng nhất. Hoàng điểm là phần có màu vàng, nơi tập trung rất nhiều tế bào nón – tế bào đảm nhiệm thị lực ban ngày. Do vậy hoàng điểm đảm bảo độ sắc nét của thị   lực trung tâm, thị lực khi đủ ánh sáng (ban ngày).

Như vậy, tuy có khác nhau về vị trí giải phẫu và chức năng nhưng thể thủy tinh và hoàng điểm đều nằm trên trục quang học của mắt, tham gia vào việc đảm bảo chất lượng thị giác. Bệnh lý của chúng cũng khá tương đồng: chủ yếu là bệnh lý thoái hóa, rối loạn chuyển hóa hoặc bẩm sinh chứ ít khi là bệnh lý viêm nhiễm.

Thoái hóa hoàng điểm tuổi già và đục thể thủy tinh là hai căn bệnh gây mù lòa hàng đầu, nhất là đối với người trên 60 tuổi. Nguyên nhân gây bệnh được bàn đến nhiều nhất là phơi nhiễm nhiều với nắng, tia tử ngoại, tác hại của các gốc tự do,   một  số bệnh rối  loạn chuyển hóa như  đái  tháo đường chẳng hạn.

Điều trị đục thể thủy tinh rất hiệu quả và tương đối nhẹ nhàng nhờ phẫu thuật. Trong khi đó, điều trị thoái hóa hoàng điểm lại rất gian nan do cấu trúc thần kinh rất tinh vi của hoàng điểm, vị trí giải phẫu rất sâu, gần như  không thể điều trị bằng phẫu thuật. Người ta dùng một vài thuốc chống oxi hóa,     thuốc chống sinh tân mạch và laser làm cứu cánh cho bệnh thoái hóa hoàng điểm. Tuy nhiên hiệu quả của dùng thuốc  hay của phương pháp điều trị bằng laser lại tùy thuộc vào thể bệnh và giai đoạn bệnh.

Phát hiện sớm thoái hóa hoàng điểm và đục thể thủy tinh, đôi khi là cả hai có ý nghĩa quan trọng trong việc thành bại của điều trị. Giới chuyên môn khuyên những người trên 60 tuổi nên khám mắt 1 đến 2 lần trong 1năm để phát hiện sớm các bệnh về mắt, trong đó có hai bệnh thoái hóa hoàng điểm và đục thể thủy tinh – hai bệnh mắt hay gặp ở người già.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here